Seçimin kazananının ilk işi ek bütçe olacak
Cumhurbaşkanlığı 2. tur seçiminin galibini yoğun bir iktisat gündemi bekliyor. Döviz kuru, faiz, enflasyon, cari açık, iç ve dış borçlar başta olmak suretiyle çoğu problem çözüm beklerken yeni iktidarın ilk işi ek bütçe çıkarmak ya da yeni bir bütçe yapmak olacak. Seçim taahhütleri, emeklilikte yaşa takılanlar (EYT), deprem, artan ürem giderleri ve maaş zamlarının ağır yükü sebebiyle bütçe açığının en azca 3’e katlanacağı, bunun da 1.5 – 2 trilyon lira büyüklüğünde yeni bir bütçeyi mecburi hale getireceği hesaplanıyor. Bütçe maratonu sebebiyle yeni Meclis yaz sıcağında ağır bütçe mesaisiyle işe adım atmak zorunda kalacak. Seçim vaatleri ve EYT’nin büyüklüğü dikkate alınmadan hazırlanan 2023 yılı bütçesi 4 trilyon 470 milyar lira gider, 3 milyar 810 milyon lira gelir ve 660 milyar lira aleni tahminiyle hazırlanmıştı.
EYT ÖDEMELERİ
Yıl içinde her gün yenileri eklenen seçim masrafları ve vaatleri ile EYT’nin getirmiş olduğu yüklere şubat ayında ülkeyi sarsan bir de zelzele felaketi eklendi. Yapılan hesaplamalar, 660 milyar liralık açığın en azca 3’e katlanacağı, bu nedenden dolayı devasa kaynak ihtiyacının sağlanabilmesi için en azca 1.5-2 trilyon liralık yeni bir bütçenin yapılması icap ettiğini gösteriyor. Emeklilikte yaşa takılanların emekli edilmesiyle beraber SGK’nın bu sene aşağı yukarı 2-2.5 milyon yeni emekliye ilave maaş ödemesi gerekti. Emeklilik işlemleri yavaş sürse de emeklilik işlemlerinde müracaat zamanı baz alındığı için senenin sonuna yaklaşıldığında mart, nisan ve mayıs aylarından biriken yüz binlerce EYT’liye birikmiş aylıkları ve bayram ikramiyeleri ödenecek. EYT’nin yalnızca bu senenin bütçesine getireceği ek yükün 300 milyar lirayı bulması bekleniyor.
Depremin maliyeti en azca 35 milyar dolar
Depremin başta amme bütçesi olmak suretiyle ekonomiye maliyetinin en azca hesaplamalarla bile 35 milyar doların üstünde olacağı belirtiliyor. Depremde yıkılan konutların yerine yenilerinin yapılması ile alt yapıların, yolların, amme binalarının inşa edilmesi bütçeye yüzlerce milyar liralık ek yük getirdi. Mevcut bütçeyle karşılanamayacak tüm bu giderler ek bütçe ve borçlanmayla finanse edilmeye çalışılacak.
Bol keseden seçim vaatleri devreye girecek
Seçim bir yandan amme kaynaklarının kullanılması öteki yandan bolca keseden duyuru edilen seçim vaatleri sebebiyle ağır bir maliyet baskısıyla yüz yüze kalacak. Özellikle amme işçilerine meydana getirilen büyük zammın sonrasında temmuzda memur ve emeklilerin maaşına da büyük zam yapılacağı lafı verildi. Bütçe içinde mühim yer tutan personel ve emekli aylığı ödemeleri ek bütçenin de en mühim masraf kalemlerinden biri olacak. Seçim sonrası kurda yaşanacak ihtimaller içinde artışların da Kur Korumalı Mevduat hesaplarına yapılacak ilave ödemeler sebebiyle bütçeye yükünü mühim seviyede çoğaltması bekleniyor.